Монгол ардын зүйр цэцэн үгс 5

Цадаад ирэхээр
Цагаан хурганы сүүл хатуу

Цэнгийн олз олохоор
Лангийн шунал нэмэгддэг.

Их идэхэд гэдсээн
Их ярихад толгойгоон

Эвдэрхэд хором
Эвлэрхэд жил

Сайхан зураг нүднээ чимэг
Сайхан хөгжим чихнээ чимэг

Ухаан муут унах нь амархан
Унаа муут явгарах нь амархан

Ус түлштэй бол унд хоолтой
Ур, ухаантай бол орд харштай

Биеий нь ажихаар үгий нь болгоо
Бичгий нь шинжихээр утгыг нь тунгаа.

Нохойг хичнээн дээр тавьсан ч доош гүйнэ
Шувууг хичнээн доор тавьсан ч дээш ниснэ.

Хүний хахир хатуу сэтгэлээс хатуу юм байхгүй
Хүний өрөвч зөөлөн сэтгэлээс зөөлөн юм байхгүй

Санаагүй тарвага
Салаагүй нүхтэй.

Хүн шинжээч
Нохой шиншээч

Хүн үгнээсээ
Yнэг арьснаасаа

Ажлаан гэхээр манас
Аягаан гэхээр соотгос

Нясалсан зодох
Хумсалсан хулгайлах

Өгөх гар татамхай
Авах гар сунамхай

Өсөхөд хүмүүжил
Өтлөхөд намба.

Залхуурсан сурдаггүй
Завшсан баяждаггүй

Монгол ардын зүйр цэцэн үгс 4

Сүжгээр сэхэж
Сэжгээр өвдөх

Сэтгэлд сайхан юм
Нүдэнд дулаахан

Yгнээс үг авдаг
Ухаанаас ухаан сурдаг

Айлаас эрэхээр
Авдраа уудал

Туйлшрах гэдэг сохор ухаан
Тулгамдана гэдэг туршлагагүйн балаг

Бужигнуулна гэдэг булхай арга
Бултана гэдэг буруудсаны нотолгоо

Ном унших тусмаа ухаан тэлнэ
Нойр хүрэх тусмаа унтаа болно.

Ухаан муутад уур нэмэр
Уушиг муутад тамхи нэмэр

Адгийн зарга
Арав хоногтой

Асууж өгөхөөр
Асгаж орхи

Олон үгнээс цөөн нь сайн
Цөөн үгнээс ончтой нь сайн

Өр ихэдвэл ял болно
Өвчин ихэдвэл үхэл болно

Оролдож хийхээн урьдаар бод
Олз ашгаан дараад нь бод

Өгөх хүн суумгай
Авах хүн босомгой

Өөрийгөө магтсан хүн
өөдөлдөггүй
Өрөөлийг муулсан хүн
сайжирдаггүй

Бие төрмөл
Ухаан таримал

Сохрын хүслэн нүд
Доголонгийн хүслэн хөл

Толгойд тог
Доторт яг

Сэтгэлд гал байвал
Тулганд цог байдаг.

Монгол ардын зүйр цэцэн үгс 3

Орон цэвэр бол
Оюун цэвэр

Өгөх цагт нөхөр
Нэхэх цагт дайсан

Өнгөнд бүү хуурт
Өрөнд бүү баригд

Сааль бэлтгэхээр
Сав бэлтгэ

Сайн муу нийлж сав дүүрнэ
Сайхан муухай нийлж орчлон болно

Өөд байвал уруутай
Өглөг байвал авлагатай

Сэтгэл гэдэг эднээс эрхэм
Итгэл гэдэг хамгаас эрхэм

Төлөөр мал өснө
Yрээр бүл нэмнэ

Сэтгэлийн тэнхээгүй бол
Биеийн хүчгүй

Танилтай хүн талын чинээн
Танилгүй хүн алгын чинээн

Тоо мэдэхгүй хүнээр данс бүү бодуул
Томоо муутай хүнээр төр бүү бариул

Өртэй явснаас
Өлсөж явсан нь дээр

Өсөхөд сурсан зан
Өтлөхөд дагадаг

Тус хийсэн мартагдах
Ус хийсэн мартагдахгүй

Тэнэг магтаалаас
Цэцэн хараал дээр

Эрдмийг хичээлээр сурдаг
Эрлийг сургаар олдог

Эрдэмтэй хүн далай
Эрдэмгүй хүн балай

Өст санаа бие зовооно
Өндөр уул морь зовооно

Өрийг цөөн дээр нь
Өвчнийг бага дээр нь

Сайрхах тэнэгийнх
Сайжрах ухааных

Сууж амрахаар
Явж амар

Тоглоом ихэдвэл хортой
Тооцоо алдвал балагтай

Монгол ардын зүйр цэцэн үгс 2

Ажилд дадлага
Ачаанд татлага

Yг бүр утгатай
Утга бүр учиртай

Алсыг харвал
Аминд тустай

Холыг бодвол
Хожим тустай

Гараар аваад
Хөлөөр хаях

Ойр гэж бүү суу
Хүнд гэж бүү зүрхэш

Уур түргэн
Уруул хурдан

Огт хийгээгүйгээс
Оройтож хийсэн нь дээр

Урдаас нь харвал хүн
Ухааны нь үзэхэд мал

Олзонд шунаад
Гарзанд унах

Өөрийн хийсэн өөгүй
Өрөөлийн хийсэн өөдгүй

Олны хүч эвэндээн байдаг
Олсны хүч эрчиндээн байдаг

Өөрт үгүй зовлонг
Өрөөл бусад мэддэггүй

Олон дахин бод
Оновчтой нэг хэл

Өр бүү хий
Өглөг бүү тасал

Оролд оролдсоор
Эрдмийн шимийг авдаг
Хий хийсээр
Ажлын үрийг мэддэг

Өр удаасан итгэлгүйн шинж
Нөхөр гомдоосон мөсгүйн шинж

Оролдлого сайт оройд нь гарах
Оволзуур аашт ёроолд нь хоцрох

Өвгөд ирвэл үг нэмнэ
Хүүхэд ирвэл хүч нэмнэ

Монгол ардын зүйр цэцэн үгс 1

Зүү утас нийлж оёдол үүсгэнэ
Зүйр цэцэн хосолж ухаан тэлнэ.

Энэ бүлэгт бидний оюуныг ухаанаар тэлэх "Монгол ардын зүйр цэцэн үгс"-ийн сангаас орууллаа. Эрт үеэс бидний өвөг дээдэс үр ач нараа зүйр цэцэн үгээр сурган хүмүүжүүлж, амьдралын туршлага, хүнлэг хүн байх арга ухааныг өвлүүлдэг байжээ. Зүйр цэцэн үг гэдгийг зүйрлэл ба цэцэн үгийн хослол хэмээн ойлгож болно. Зүйрлэл буюу зүйрлүүлэн бодох нь аливаа зүйлийг хамгийн энгийнээр ойлгуулах нэг арга юм.

Борооны өмнө шороо
Боохойн өмнө хэрээ

Идэхэд бүү яар
Авахад бүү саар

Бэлтгэл сайн бол
Ажил сайн
Билүү сайн бол
Хутга хурц

Хүндэлж чадвал
Хүндлүүлж чадна

Уруул дордойвч
Элэг дордойхгүй

Унтаж нойрсох нь ихэдвэл
Оройтохын тэмдэг
Ууж идэх нь ихэдвэл
Yгүйрэхийн тэмдэг

Ойгүй хүнд
Хэлсэн байсан хоёр адил
ёроолгүй саванд
Хийсэн байсан хоёр адил